Mentxu Ramilo Araujo politologo eta aktibista, Emakunde 2025 Saria, emakumeen ezagutza askeari eta ahalduntze digitalari egindako ekarpenagatik.
Emakumeak ikusaraztea lortu du, hamar urte bete berri dituen WikiEmakumeok lankidetza-proiektua bultzatuz.
Epaimahaiak nabarmendu du bere aktibismo feministak hezkuntza, ikusgarritasuna eta ekintza kolektiboa uztartzen dituela.
Emakundek gida bat argitaratu du mundu digitalean diren ziberindarkeria matxistak ezagutzen laguntzeko. Gazteei zuzenduta dago eta helburu du online espazio osasuntsuagoa eta seguruagoa sortzea.
BiziKide gara online munduan. Gure harremanak, gure gorputzak, gu, gizon eta emakumeok, ON gaude. Gure ideia eta harreman guztiak mundu birtualean gertatzen dira; horregatik, offlineko bizitzaren historian zehar gertatu den bezala, mundu birtual honetan ere indarkeria matxista desberdinak gertatzen eta jasaten dira.
Aurtengo leloa ‘Ez da zure arazoa soilik, gurea ere bada’ da, eta herritar guztiei eskatu nahi die indarkeria matxista jasaten duten emakumeen inguruan komunitatea sortzeko. Gainera, azpimarratzen da bi emakumetik batek indarkeria jasan duela Euskadin, eta, beraz, erantzukizun soziala, komunitarioa eta instituzionala dela, indarkeria matxistaren biktimei arreta eta entzutea.
Elizabeth Jane Cochran izenez jaio zen 1864an, 10 anai-arreba zituen familia batean. Bere aita aberatsa zen, baina gazterik hil zen, eta haren fortuna desagertu egin zen.
“Emakumeak zertarako balio duten” izeneko artikulu sexistak, Pittsburgh Dispatch egunkarian argitaratuak, Cochranen erantzuna eragin zuen, “Umezurtz bakartia” ezizenarekin sinatua. Editoreak, George Maddenek, testuaren kalitateak txundituta, froga bat egitea erabaki zuen, eta ondoren egunkarian lana eskaini zion, Nellie Bly izenpeko kazetari-nortasuna sortuz.
Bere artikuluetan, Nellie Blyk beti salatu zituen emakumeen aurkako desberdintasun sozialak, eta emakumeen bozkatzeko eskubidea bezalako ekimenak babestu zituen.
Mexikon korrespontsala izan zen eta, Lehen Mundu Gerran, Austria, Errusia eta Serbiako lubakietatik kronikak bidaliz lan egin zuen gerra-kazetari gisa.
Phileas Foggen marka hautsi zuen emakumea izan zen, munduan zehar 72 egunetan bira eginda. 1922an hil zen, 58 urterekin, New Yorken, pneumoniaren ondorioz.
https://mujeresbacanas.com/elizabeth-jane-cochran-nellie-bly-1864-1922-se/
https://www.revistaerrante.com/es/viaja/nellie-bly-la-vuelta-al-mundo-en-72-dias
Wills faktorea Lucy Wills zientzialariak 1930eko hamarkadan aurkitutako konposatu nutrizionalari eman zitzaion izena da, geroago azido foliko (edo folato) gisa identifikatu zena. Wills-ek Indian ikusi zuen legamia-estraktuak (Marmite) anemia mota bat sendatzen zuela haurdun zeuden emakumeetan, eta konposatu hau funtsezkoa izan zen anemia eta hodi-neuralen akatsak saihesteko haurdunaldian.
Bere lanak haurdunaldiaren elikaduraren ulermen modernoaren oinarriak jarri zituen, eta bizitza ugari salbatu ditu, bai anemia bai jaiotza-akatsak prebenituz.
https://lamberts.es/art-dsp/breve-historia-del-acido-folico/
